farspage.com مقالات

اين‌‌كه عنوان (فلسفه اسلامي) صرفا يك نام است يا توصيفي است حقيقي، مسئله‌‌اي است در خور بحث. در اين مقاله، ابتدا مجموعه‌‌اي كه تحت اين عنوان شناخته مي‌‌شود معرفي مي‌‌گردد و سپس نشان داده مي‌‌شود كه عنوان مذكور صرفا نام اين مجموعه نيست، بلكه توصيف حقيقي آن است؛ يعني، مجموعه مذكور هم حقيقتا فلسفه است و هم حقيقتا اسلامي. بدين منظور، دو نوع نقش براي آموزه‌‌هاي ديني در فلسفه فرض مي‌‌شود، كه يك نوع با ماهيت فلسفي فلسفه سازگار نيست و نوع ديگر سازگار است. در مرحله بعد، با تشريح نقش اخير دين در فلسفه، براي دين حداقل چهار نحو تأثير سازگار در فلسفه تصوير مي‌‌شود.

در مکتب تفکیک عقل بسیار مورد تمجید قرار گرفته (رجوع شود به کتاب مقام عقل) و برای عقل اوصافی بیان شده است که شاید در کمتر نگرشی یافت شود. آن‎چه که در این بحث رخ می‎نماید آن است که این عقل از عقل فلسفی و عقل تجربی متمایز و برداشت دیگری از آن عرضه می‎شود لیکن مصداق این عقل کدام عقل است جز عقل معصومین علیهم‎السلام؟ چرا عقل خود بنیاد دینی داده‎های ابتدایی و اولیه و بدیهی خویش را معرفی نمی‎کند؟

نور چيست؟ ذره است يا موج؟ هر دو؟ هيچكدام؟ همين سوالهاي به ظاهر ساده، بلوايي در نحله هاي فلسفي قرن 20 پديد آورد كه هنوز پس لرزه هاي آن، فرو نحفته است. هنوز پژواك داد و بيداد هاي اينيشتن و بور در شهر سولوي، پيچيده و دامنه ي آن فرن جديد را نيز در بر گرفته است. سر جيمز جينز، كوشيده در اين مقاله، نگاهي از رو به رو به اين بلوا داشته باشد.

اثبات تجرد نفس انسانی در آثار ابن سینا

برنارد لوییس؛ آخرین پیامبر شرق شناسی

انديشه هاي مسي

در اين نوشتاربه برخي از مهم ترين‌انديشه‌هاي فقهي سياسي شيخ مفيد به طور اجمال نگاهي مي‌افكنيم.

اولين‌ كتاب‌ مهّم‌ فلسفه‌‌ جديد كه‌ به‌ فارسي‌ ترجمه‌ شد كتاب‌ «تقرير در باب‌ روش‌...» اثر دكارت‌ بود و اين‌ كار به‌ اشاره‌ يا سفارش‌ كنت‌ دوگوبينو صورت‌ گرفت‌. گوبينو به‌ نقل‌ فلسفه‌ اروپايي‌ به‌ ايران‌ علاقه‌ نشان‌ داد.

بهترين راه براى سنخ‏شناسى و تقسيم بندى آثار مختلفى كه در حوزه دانش و انديشه سياسى دنياى اسلام شكل گرفته است، استفاده از مفاهيم و بنيادهاى معرفتى موجود در همين حوزه فرهنگى است.

نگاهی به مفهوم «آزادی» نزد آیزایا برلین

شیفتگی ادواردو گالیانو نویسنده، روزنامه‌نگار و تاریخدان اروگوئه‌ای به فرهنگ و تاریخ آمریکای‌لاتین، او را یکی از نویسندگان پسااستعماری در آمریکای لاتین کرده است.

درآمدي بر هستي مداري ايماني در آراي فيلسوف تنهايي

به مناسبت سالروز تولد نيچه

شمار كتابها و مقاله‌هايي كه در سالهاي اخير دربارة پراگماتيسم انتشار يافته است، رقم در خور توجهي را تشكيل مي‌دهد. همچنين انديشمنداني كه از سنتهاي ديگر فلسفي در جامعه‌هاي ديگر هم به پراگماتيسم و پراگماتيسم نو توجه نشان مي‌دهند. در اين مقاله ما به بررسي اين رويكرد و نحوه گذر از پراگماتيسم به پراگماتيسم نو خواهيم پرداخت

محمد عابدالجابري، از جمله متفكران و روشنفكران بنام جهان اسلام است. وي در مقاله‌اي كه هم‌اكنون مي‌خوانيد، چگونگي پيدايش تكنولوژي را مورد بررسي قرار داده است. از نگاه وي تكنولوژي در ابتدا به قصد و هدف سلطه انسان بر جهان پديدار شد ولي امروزه اين تكنولوژي است كه برزندگي انسان حاكم است. بنابراين امروز انسان به جاي طبيعت، هدف سلطه تكنولوژي قرار گرفته است.

در نقد مرگ انديشي فلسفه هايدگر

تعارضات جدي علوم انساني غربي با مباني اسلامي از يك سو و توجه به ناكارآمدي آنها در كنترل بحران هاي متعدد جهاني در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي، سياسي و فرهنگي در كنار عدم قدرت پيش بيني، كنترل و هدايت درست مسائل و نيازهاي داخلي كشور و كشاندن نظام به سمت چالش هاي اجتماعي از سوي ديگر، شواهدي است كه از اولويت ضرورتي قطعي و غير قابل اغماض به نام "تحول علوم انساني و اجتماعي " در شرايط كنوني حكايت مي‌نمايد.

علوم انساني در نزد فارابي علوم انساني عقلي است در حالي كه علوم انساني آگوست كنتي علوم انساني تجربي است و اگر علوم اسلامي را هم به يك معنا زيرمجموعه نوعي از علوم انساني قرار دهيم، اين علوم انساني، علوم انساني نقلي و متن محور است.

ريشه‌هاي ايمانگرايي درانديشه‌هاي قرون وسطي

هدف فلسفه روشن سازي منطقي انديشه هاست. فلسفه يک آموزه نيست بلکه يک فعاليت است. يک اثر فلسفي به طور عمده از روشن سازي ها تشکيل شده است. نتيجه فلسفه گزاره هاي فلسفي نيست بلکه روشن شدن گزاره هاست. فلسفه بايد انديشه هايي را که بي فلسفه، انگار تيره و تار و مبهم اند، روشن کند و دقيقاً نه مرز آنها را معين سازد.